Sztućce to jedna z tych rzeczy, którymi posługujemy się kilka razy dziennie, a wybieramy je zwykle raz na wiele lat. Dobry komplet powinien być wygodny, trwały i pasować do zastawy, a przy tym nie sprawiać kłopotu przy myciu. Podpowiadamy, na co zwrócić uwagę, żeby zakup był udany.
Z czego wykonane są sztućce
Większość sztućców dostępnych w sklepach powstaje ze stali nierdzewnej. Nie każda stal nierdzewna jest jednak taka sama. Na opakowaniach często widnieją oznaczenia liczbowe, które mówią o składzie stopu.
Co oznacza 18/10, 18/8 czy 18/0
Pierwsza liczba określa zawartość chromu, druga – niklu, wyrażoną w procentach. Oznaczenie 18/10 oznacza więc stal z około osiemnastoma procentami chromu i dziesięcioma procentami niklu. Chrom odpowiada za odporność na korozję, a nikiel dodatkowo ją wzmacnia i nadaje sztućcom ładny połysk.
- 18/10 – uważana za bardzo dobry wybór do sztućców codziennych i odświętnych. Jest odporna na przebarwienia i dobrze zachowuje połysk.
- 18/8 – zbliżona właściwościami, również popularna.
- 18/0 – stal bez niklu, zwykle tańsza i nieco mniej odporna na plamy. Może być wyborem dla osób uczulonych na nikiel.
Noże stołowe często wykonuje się z innego gatunku stali, twardszego i lepiej trzymającego ostrość. Dlatego ostrza mogą nieco inaczej reagować na wilgoć niż reszta kompletu.
Inne materiały i wykończenia
Oprócz klasycznej, błyszczącej stali dostępne są sztućce matowe, satynowane i z kolorowymi powłokami, na przykład złotymi lub czarnymi. Trafiają się też modele z rączkami z drewna lub tworzywa. Wyglądają efektownie, ale zwykle wymagają delikatniejszego traktowania.
Ile elementów potrzebujesz
Zestawy sprzedawane są zazwyczaj w kompletach dla określonej liczby osób. Najczęściej spotyka się wersje na sześć lub dwanaście osób. Przy wyborze warto pomyśleć nie tylko o domownikach, ale też o gościach.
Podstawowy komplet na jedną osobę obejmuje zwykle:
- nóż stołowy,
- widelec obiadowy,
- łyżkę stołową,
- łyżeczkę do herbaty lub kawy.
Większe zestawy zawierają dodatkowo widelczyki do ciasta, łyżeczki do deseru, noże i widelce do ryb czy sztućce do serwowania, takie jak łyżka wazowa lub łopatka do ciasta. Jeżeli rzadko przyjmujesz gości przy dużym stole, wystarczy podstawowy komplet z zapasem łyżeczek, które znikają w kuchni najszybciej. Dobrze jest wybrać wzór, który można dokupić pojedynczo, gdy coś się zgubi lub zniszczy.
Wzór i wygoda w dłoni
Sztućce powinny przede wszystkim dobrze leżeć w ręce. Jeśli to możliwe, weź je do dłoni jeszcze w sklepie i sprawdź kilka rzeczy:
- Wagę – zbyt lekkie mogą wydawać się nietrwałe, zbyt ciężkie męczą przy dłuższym posiłku.
- Wyważenie – nóż i widelec nie powinny przechylać się nadmiernie w stronę rączki ani ostrza.
- Długość i grubość rączki – osoby o dużych dłoniach zwykle wolą dłuższe i masywniejsze uchwyty.
- Krawędzie – powinny być gładkie i dobrze wypolerowane, bez zadziorów.
Pod względem stylu warto dopasować sztućce do zastawy i charakteru wnętrza. Proste, gładkie formy pasują do nowoczesnych talerzy i sprawdzają się na co dzień. Zdobione rączki lepiej komponują się z klasyczną porcelaną. Matowe i kolorowe wykończenia przyciągają wzrok, ale łatwiej się na nich zauważa ślady użytkowania.
Przy zakupie dobrze pomyśleć również o tym, kto będzie korzystał ze sztućców. W domu z małymi dziećmi przydadzą się mniejsze widelce i łyżki, które łatwiej utrzymać w niewielkiej dłoni. Osoby starsze lub z ograniczoną sprawnością rąk często wolą grubsze, cięższe rączki, które pewniej leżą w dłoni. Jeśli lubisz gotować kuchnię azjatycką lub często podajesz steki, rozważ dokupienie pałeczek albo noży do mięsa z ząbkowanym ostrzem. Nie muszą pochodzić z tej samej serii co reszta kompletu, ale dobrze, by pasowały do niego charakterem.
Zmywarka czy mycie ręczne
Większość współczesnych sztućców ze stali nierdzewnej można myć w zmywarce, ale warto sprawdzić zalecenia producenta. Szczególnej uwagi wymagają sztućce z kolorową powłoką, z drewnianymi rączkami oraz posrebrzane – często zaleca się dla nich wyłącznie mycie ręczne.
Kilka zasad, które pomogą zachować sztućce w dobrym stanie:
- Nie zostawiaj ich na długo z resztkami jedzenia, zwłaszcza słonego lub kwaśnego.
- W zmywarce układaj sztućce tak, by nie stykały się ze sobą zbyt ciasno.
- Nie mieszaj w jednym koszyku sztućców srebrnych lub posrebrzanych ze stalowymi.
- Po zakończeniu programu wyjmij i wytrzyj sztućce, jeśli zostały na nich krople wody.
- Nie używaj szorstkich zmywaków ani proszków ściernych, które rysują powierzchnię.
Pielęgnacja na lata
Nawet dobra stal może z czasem pokryć się zaciekami lub drobnymi plamkami, zwłaszcza przy twardej wodzie. Zwykle pomaga przetarcie miękką ściereczką, a w przypadku uporczywych plam – specjalny środek do czyszczenia stali nierdzewnej. Noże stołowe warto wycierać od razu po myciu, bo ich stal bywa bardziej wrażliwa na wilgoć.
Sztućce najlepiej przechowywać w suchej szufladzie z wkładem, który oddziela poszczególne elementy. Odświętny komplet można trzymać w kasecie lub etui, dzięki czemu nie porysuje się o inne przedmioty.
Na co postawić
Idealny zestaw sztućców to taki, który wygodnie leży w dłoni, pasuje do twojej zastawy i nie sprawia kłopotów przy codziennym myciu. Zwróć uwagę na oznaczenie stali, dobierz liczbę elementów do swoich potrzeb i wybierz wzór, który łatwo uzupełnić. Dzięki temu komplet posłuży przez długie lata, zarówno przy codziennych posiłkach, jak i przy świątecznym stole.